Btw-aftrek bij zorginstellingen: meer mogelijk dan gedacht?
Een recente uitspraak van de Rechtbank Gelderland laat zien dat zorginstellingen kritisch moeten blijven kijken naar de btw-aftrek op nieuwbouw- en verbouwingsprojecten. Zeker nu vanaf 1 januari 2026 ook verbouwings- en onderhoudsdiensten onder de btw-herzieningsregels vallen, kan een juiste beoordeling van het btw-aftrekrecht veel financiële impact hebben.
De uitspraak vormt een goede aanleiding om het recht op btw-aftrek bij nieuwbouw of verbouw in de afgelopen jaren opnieuw tegen het licht te houden.
Wanneer bestaat recht op aftrek van btw?
Bij het bepalen van het recht op aftrek van btw op investeringen in onroerende zaken wordt niet gekeken naar de organisatie als geheel, maar naar het gebruik van het specifieke gebouw of de verbouwing. Dat betekent dat de btw-aftrek kan afwijken van de algemene omzet-pro rata van de instelling.
Kort samengevat geldt:
- Volledig recht op aftrek als een gebouw uitsluitend wordt gebruikt voor btw-belaste activiteiten.
- Geen recht op aftrek als het gebouw volledig wordt gebruikt voor btw-vrijgestelde activiteiten.
Gedeeltelijk recht op aftrek bij gemengd gebruik. De aftrek wordt dan bepaald aan de hand van het daadwerkelijke gebruik, bijvoorbeeld op basis van oppervlakte. Als het vaststellen van het werkelijke gebruik niet mogelijk of niet nauwkeurig is, dan wordt vaak aangesloten bij de omzetverhouding.
Nieuwe herzieningsregels
Sinds 1 januari 2026 gelden de btw-herzieningsregels niet alleen meer voor de aankoop van onroerende zaken en gebouwen, maar ook voor onderhouds- en verbouwingsdiensten aan onroerende zaken met een waarde van meer dan € 30.000 (exclusief btw).
Dat betekent dat organisaties het gebruik van:
- gebouwen gedurende 10 jaar, en
- verbouwingsdiensten gedurende 5 jaar
moeten blijven volgen. Wijzigt het gebruik gedurende deze periode, dan kan eerder afgetrokken btw moeten worden terugbetaald of juist alsnog in aftrek worden gebracht.
Uitspraak rechtbank Gelderland
In de betreffende zaak (uitspraak van 25 maart 2026) had een zorginstelling een nieuw dagbestedingscomplex gerealiseerd met productieruimten waar cliënten goederen maakten of diensten verrichtten. De verkoop van deze goederen en het verrichten van diensten door de cliënte is belast met btw. Over deze omzet droeg de zorginstelling terecht btw af. De instelling vond daarom dat de btw op deze productieruimten volledig aftrekbaar was, omdat deze volgens haar uitsluitend werden gebruikt voor btw-belaste prestaties.
De rechtbank oordeelde echter dat de productieruimten zowel werden gebruikt voor btw-belaste (verkoop van goederen zoals vogelhuisjes en bakkerijproducten en het verrichten van diensten aan derden zoals het verpakken, monteren of sorteren van producten) als btw-vrijgestelde activiteiten (opvang en dagbesteding van cliënten, gefinancierd uit publieke zorgmiddelen). Een volledig recht op aftrek bestaat daarom in beginsel niet. De zorginstelling moet daarom een ander aftrekpercentage vaststellen.
Wel kreeg de zorginstelling voor een deel van de ruimten alsnog gelijk. De Belastingdienst had in het verleden namelijk expliciete standpunten ingenomen waarop de instelling mocht vertrouwen. Voor de algemene ruimten gold dit niet, waardoor daarvoor de reguliere omzet-pro rata moest worden toegepast.
Wat betekent dit voor uw organisatie?
Deze uitspraak benadrukt dat het btw-aftrekrecht bij nieuwbouw en verbouwingen maatwerk is. Vooral zorginstellingen met meerdere locaties of met dagbesteding, horeca of andere btw-belaste activiteiten kunnen mogelijk meer btw aftrekken dan wanneer uitsluitend wordt uitgegaan van de reguliere omzet-pro rata.
Het is daarom verstandig om na te gaan:
- of bij eerdere nieuwbouw- of verbouwingsprojecten voldoende btw in aftrek is gebracht;
- of lopende investeringen nog onder de herzieningsregeling vallen;
- of er oude afspraken of toezeggingen van de Belastingdienst zijn waarop nog een beroep kan worden gedaan.
Een periodieke beoordeling van investeringen kan voorkomen dat btw onnodig verloren gaat of juist later moet worden terugbetaald.
Heeft u vragen over het btw-aftrekrecht binnen uw organisatie of wilt u beoordelen of eerdere investeringen nog kansen bieden? Wij denken graag met u mee.